Facebooktwittergoogle_plus

couple1http://thehellenicmail.gr

Βαγγέλης Κουσιάδης, Σύμβουλος ψυχικής υγείας και Ψυχοθεραπευτής

Εδώ και μερικά χρόνια, η κρίση έχει σκεπάσει την Ελλάδα. Πού βρίσκονται οι σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα;

Προσωπικά, πιστεύω ότι βρίσκονται σε ένα σημείο που θα μπορούσε, από ψυχολογική και κοινωνική άποψη, να χαρακτηριστεί οριακό. Η κρίση, από τη μια πλευρά δημιουργεί στους ανθρώπους την ανάγκη να πλησιάσουν ο ένας τον άλλο, όμως από την άλλη, έχει την αντιφατική τάση να ενισχύει τον ατομικισμό.

Υπάρχει διέξοδος για μια οικογένεια που έχει χτυπηθεί από την κρίση, που έχει πληγεί, όσον αφορά την ποιότητά της; Αν, για παράδειγμα, υπάρχει ένταση, στρες, διαπληκτισμοί, έχει τη δυνατότητα για ένα ζευγάρι να έρθει πάλι κοντά, μετά την τάση απομάκρυνσης του ενός από τον άλλο, με σκοπό τη δημιουργία μιας άλλης σχέσης, σε ένα άλλο επίπεδο;

Βεβαίως και υπάρχει. Το κλειδί σε αυτό είναι η επικοινωνία. Για να μπορέσει, όμως,  ένα ζευγάρι να επαναπροσεγγιστεί και να επικοινωνήσει, χρειάζεται να κατέχει ορισμένες δεξιότητες επικοινωνίας. Τα σημερινά ζευγάρια δε φαίνεται να τις κατέχουν. Χρησιμοποιούν το θυμό ως μέσο έκφρασης και αποφόρτισης των αρνητικών συναισθημάτων που αισθάνεται ο ένας για τον άλλο ή χρησιμοποιούν τη σιωπή και την απόσταση. Δε χρησιμοποιούν, πάντως, βασικές δεξιότητες επικοινωνίας, όπως η κατανόηση, η ειλικρινής διάθεση να ακούσει, να καταλάβει και να πλησιάσει ο ένας τον άλλο, για να αποκατασταθούν οι όποιες συγκρούσεις. Αυτό χρειάζεται. Η επικοινωνία, από μόνη της ως λέξη, δεν αρκεί. Τι σημαίνει να επικοινωνήσουμε με τον άλλο; Θα πρέπει να ξέρουμε ποιες είναι αυτές οι δεξιότητες που θα μας βοηθήσουν, ώστε να μάθουμε να επικοινωνούμε καλύτερα με τον άλλο, ιδιαίτερα με το σύντροφό μας.

Εκεί έρχεται και ο δικός σας ρόλος. Βοηθάτε τους ανθρώπους να ανακαλύψουν αυτές τις δεξιότητες.

Ακριβώς. Το να ζω κάθε μέρα με έναν άνθρωπο, να μοιράζομαι την καθημερινότητά μου, δε σημαίνει ότι θα με βοηθήσει να επικοινωνήσω καλύτερα μαζί του.

Πιστεύετε ότι για ορισμένα ζευγάρια το σπίτι, το καταφύγιό τους, μοιάζει πλέον με φυλακή;

Και με φυλακή, αλλά και με πεδίο μάχης, πολλές φορές. Αυτό, ίσως, είναι το τραγικό. Ο ένας κοιτάει να καταβροχθίσει τον άλλο. Όχι να τον κατακτήσει και να τον λεηλατήσει, αλλά να τον καταβροχθίσει. Έρχονται εδώ πολλά ζευγάρια, στα οποία λέω ότι αισθάνομαι περισσότερο σαν ανακριτής ή δικηγόρος, που προσπαθεί να αποδώσει το δίκαιο, παρά σαν κάποιος ειδικός, που προσπαθεί να βοηθήσει την επικοινωνία μεταξύ τους. Έρχονται με το πρόσχημα ότι θέλουν να βοηθηθούν, αλλά κατά βάθος, αυτό που ψάχνουν είναι να αποδώσουν τις ευθύνες, ο ένας στον άλλο.

Το πεδίο μάχης, για το οποίο μιλήσατε, είναι μεγάλη κουβέντα. Αυτό γίνεται συνειδητά από τα ζευγάρια; Σκέφτονται ότι θα γυρίσουν στο σπίτι και θα εκτονωθούν, θα αποβάλλουν το θυμό τους, θα βγάλουν τα απωθημένα τους; Ή πρόκειται για μια υποσυνείδητη διαδικασία;

Είναι μια εντελώς ασυνείδητη, μηχανική και παρορμητική συμπεριφορά. Δεν έχει το χαρακτηριστικό του συνειδητού σχεδιασμού. Δεν σκέφτεται κανείς «τώρα θα μαζέψω όλα αυτά που έχω να πω στον προϊστάμενό μου, αλλά αντί να τα πω σε αυτόν, θα τα πω στη γυναίκα ή στα παιδιά μου». Είναι τελείως μηχανικό, και αυτό είναι που επιτείνει την κατάσταση και την ένταση.

Ισχύει αυτό που λένε μερικοί, ότι δεν μπορώ να δείρω τον προϊστάμενο ή τον διευθυντή μου, αλλά μπορώ πολύ εύκολα να δείρω τη γυναίκα μου και το παιδί μου;

Ακριβώς. Η γυναίκα που θα υποστεί την κακοποίηση από τον άντρα, θα τη μεταδώσει στα παιδιά. Τα παιδιά, με τη σειρά τους, θα το μεταδώσουν το ένα στο άλλο, ανάλογα με την ηλικία. Το μικρότερο σε ηλικία παιδί, που θα έχει υποστεί την κακοποίηση από το μεγαλύτερο, θα τη μεταδώσει στο κατοικίδιο. Είναι ο αμυντικός μηχανισμός της μετάθεσης.

Εκτιμάτε ότι τα περιστατικά βίας έχουν αυξηθεί;

Αυτό λένε και οι έρευνες. Έχουν αυξηθεί τα περιστατικά των κακοποιημένων γυναικών. Σε αρμόδια κέντρα, για το ζήτημα αυτό, οι καταγγελίες για σωματική κακοποίηση είναι καθημερινές.

Μέσα στην κρίση, υπάρχει ελπίδα κανείς να συναντήσει τον άνθρωπο της ζωής του;

Πάντα υπάρχει ελπίδα. Υπήρχε και πριν την κρίση. Η κρίση δεν θα το κάνει πιο εύκολο ή πιο δύσκολο. Υπάρχει ανεξάρτητα από τις συνθήκες. Το θέμα είναι κατά πόσο κανείς είναι σε θέση να αναγνωρίσει αυτόν, που είναι ο άνθρωπός του. Συνήθως, οι άνθρωποι λειτουργούμε μέσα από ορισμένα παγιωμένα χαρακτηριστικά επεξεργασίας των εντυπώσεων, τα οποία σε συνδυασμό με τις εμπειρίες που έχουμε συσσωρεύσει στη ζωή μας, ειδικά όταν αυτές είναι αρνητικές, ακόμα και αν συναντήσουμε κάποιον που μπορεί να φαίνεται ότι ταιριάζει σε αυτά τα πρότυπα που έχουμε στο μυαλό μας, αυτές οι στερεότυπες προκαταλήψεις μπορεί να μας παραμορφώσουν την πραγματική εικόνα. Μπορεί, δηλαδή, να αναγνωρίσουμε προς στιγμήν τον άνθρωπο, και μετά να τον προσπεράσουμε.

Ποια θα μπορούσε να είναι μια τέτοια προκατάληψη;

Μια προκατάληψη που ισχύει και στα δύο φύλα. Οι γυναίκες λένε ότι δεν υπάρχουν άντρες. Οι άντρες χρεώνουν στις γυναίκες ότι τους έχουν ευνουχίσει, καθώς έχουν πάρει πολλά αντρικά χαρακτηριστικά και συμπεριφέρονται ως άντρες. Ένας τέτοιος άντρας, που θα συναντήσει μια γυναίκα η οποία δεν έχει αυτά τα χαρακτηριστικά, της γυναίκας που συμπεριφέρεται ως άντρας, αλλά έχει κάποια χαρακτηριστικά που ζητάει ο ίδιος, επειδή δεν είναι συμβατά με τις επικρατούσες κοινωνικές αντιλήψεις, για παράδειγμα μπορεί να έχει μάθει να ζει με γυναίκες που τον υποτιμούσαν, τον εκμεταλλεύονταν με κάποιο τρόπο, θα αγχωθεί απέναντι σε αυτό. Έμμεσα, του αρέσει που αυτή η γυναίκα ταιριάζει στα δικά του πρότυπα, όμως επειδή το ταίριασμα είναι τόσο δύσκολο στην εποχή μας, μάς αρέσει και μας αγχώνει ταυτόχρονα. Το κλειδί βρίσκεται στο τι θα επικρατήσει. Ο φόβος από τις προηγούμενες εμπειρίες ή η επιθυμία του άντρα, δηλαδή ότι βρίσκει επιτέλους αυτό που του ταιριάζει, και ότι αξίζει να προχωρήσει παρακάτω; Αντίστοιχα, αν μια γυναίκα έχει μάθει να ζει με συντρόφους που την κακοποιούν και βρει έναν άντρα που της συμπεριφέρεται με ζεστασιά, την προσεγγίζει, ενδιαφέρεται για εκείνη, πάλι θα αγχωθεί. Μπορεί αυτός ο άντρας να την ελκύει, να της αρέσουν τα χαρακτηριστικά που εμφανίζει, όμως ταυτόχρονα, μοιάζει να είναι ασύμβατος με τις εμπειρίες που έχει νιώσει πρόσφατα στη ζωή της.

Το οικονομικό θέμα παίζει ρόλο στην προσέγγιση; Στο παρελθόν ήταν σημαντικό.

Παίζει ρόλο. Από την προσωπική μου εμπειρία, μπορώ να πω ότι ο άντρας ήταν απόλυτα συνυφασμένος με την  οικονομική του ανεξαρτησία και δύναμη. Από τη στιγμή που ο άντρας, όπως δείχνουν και οι έρευνες, έχει αρχίσει να χρησιμοποιεί όλο και λιγότερο το αυτοκίνητό του, κινείται όλο και λιγότερο έξω, είναι φυσικό να μην έχει την ίδια άνεση και αυτοπεποίθηση, για να προσεγγίσει τις γυναίκες. Αν, δηλαδή, ένας άντρας βγαίνει μια φορά την εβδομάδα, σε σύγκριση με τις τέσσερεις που έβγαινε παλαιότερα, δεν θα έχει την ίδια αυτοπεποίθηση για να προσεγγίσει τις γυναίκες, όπως θα έκανε κάποτε.

Το ίδιο ισχύει και σε ένα παντρεμένο ζευγάρι;

Το ίδιο ισχύει και σε ένα παντρεμένο ζευγάρι. Η οικονομική ευμάρεια των προηγούμενων ετών, βοηθούσε να βάζουν τα σκουπίδια κάτω από το χαλί. Πήγαιναν κάποια ταξίδια, είχαν μεγαλύτερες κοινωνικές συναναστροφές. Είχαν ένα κοινωνικό κύκλο. Δεν είχαν πολύ χρόνο για να επιλύσουν τις συγκρούσεις. Τώρα που μένουν, αναγκαστικά, περισσότερο χρόνο μαζί, αυτές οι συγκρούσεις που κρύβονταν κάτω από το χαλί, τα προηγούμενα χρόνια, τώρα βρίσκουν τρόπο να βγουν στην επιφάνεια.

Καταγράφεται ότι η σεξουαλικότητά μας έχει πέσει, τα τελευταία χρόνια. Πού το αποδίδετε αυτό; Δεν έχουμε χρήματα, δεν υπάρχει διάθεση ή υπάρχουν και άλλοι παράγοντες;

Είναι όλα αυτά, μαζί με έναν ακόμα παράγοντα. Επειδή η κρίση μάς έχει αφαιρέσει πολλές διεξόδους που είχαμε παλαιότερα, σε κοινωνικό επίπεδο, αναγκαστικά, το μοναδικό πεδίο ευχαρίστησης για τον άντρα και τη γυναίκα μοιάζει να είναι το σεξουαλικό. Από τη στιγμή που παίρνει τέτοιο χαρακτήρα, είναι φυσικό να αποκτά μεγαλύτερη ένταση και άγχος. Δηλαδή, αν δε μπορώ να αγοράζω αυτά που αγόραζα παλαιότερα, θα πρέπει να πάρω μεγαλύτερη απόλαυση στο σεξ. Αυτή, όμως, η προσταγή, δημιουργεί και το μεγαλύτερο άγχος. Έτσι, αυξάνονται ακόμα περισσότερο οι σεξουαλικές δυσλειτουργίες και στα δύο φύλα. Οι έρευνες, τόσο από το ινστιτούτο του Θάνου Ασκητή όσο και από το Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο, δείχνουν ότι έχουν αυξηθεί οι διαταραχές που έχουν να κάνουν με την πρόωρη εκσπερμάτωση και τη στύση στους άντρες. Επίσης, έχουν αυξηθεί και οι διαταραχές της σεξουαλικής επιθυμίας και του οργασμού, στις γυναίκες.

Σε επίπεδο διάθεσης, επιθυμούμε τη σεξουαλική πράξη ή απέχουμε από αυτή;

Την επιθυμούμε με το μυαλό, αλλά την αποφεύγουμε με το σώμα. Αυτή είναι η αλήθεια. Την επιθυμούμε και με το μυαλό και με την καρδιά. Μας λείπει, τη θέλουμε, όμως με το σώμα μας, την αποφεύγουμε. Αυτό είναι που κάνει ακόμα μεγαλύτερη τη μοναξιά, την απομόνωση και τη συναισθηματική φτώχεια του ανθρώπου. Διότι μαζί με την οικονομική κρίση, έχουμε σεξουαλική και συναισθηματική κρίση.

Γιατί την αποφεύγουμε;

Την αποφεύγουμε επειδή αυτό που μας λείπει, μάς λείπει με μεγάλη σφοδρότητα, σε σχέση με το παρελθόν. Δεν είναι τόσο εύκολο να το προσεγγίσουμε. Η σεξουαλικότητα περνά μέσα από την κοινωνικότητα, την προσέγγιση, την επικοινωνία. Όλα αυτά προϋποθέτουν και το χρήμα. Όταν το χρήμα λείπει, παρακάμπτονται και οι άλλες δίοδοι, η επικοινωνία, η κοινωνικότητα, η συναισθηματικότητα. Σαν αποτέλεσμα, ο άνθρωπος, ειδικά ο άντρας, έχει πρόβλημα σε αυτό το κομμάτι.