Δημήτρης Ραπίδης
Facebooktwittergoogle_plus

Στις 27 Νοεμβρίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, για πρώτη φορά στην τρέχουσα κοινοβουλευτική θητεία, οι επικεφαλής των ευρωομάδων της Αριστεράς, των Σοσιαλδημοκρατών και των Πράσινων βρέθηκαν να συνομιλούν στο ίδιο τραπέζι για την πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, έπειτα από πρόσκληση της «Προοδευτικής Συμμαχίας», της πλατφόρμας διαλόγου ευρωβουλευτών που δημιουργήθηκε το 2016. Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση σε επίπεδο συμβολισμού και ουσίας, που αποτέλεσε πρακτικά τη συνέχεια του Ευρωπαϊκού Φόρουμ που διοργανώθηκε στις 9-11 Νοεμβρίου στο Μπιλμπάο, με τη συμμετοχή κινημάτων, συνδικάτων, κομμάτων
του ευρύτερου προοδευτικού τόξου.

Αυτές οι δύο εκδηλώσεις εκφράζουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την προσπάθεια που γίνεται για χάραξη κοινής στρατηγικής των προοδευτικών δυνάμεων σε επίπεδο ΕΕ, ενόψει ευρωεκλογών. Αρκούν όμως για να θέσουν τις βάσεις για κοινή πορεία και ανάσχεση της μεγαλύτερης απειλής που αντιμετωπίζει σήμερα η ΕΕ, που αφορά στη συνεργασία των συντηρητικών δυνάμεων με την ακροδεξιά και στη σταδιακή απονομιμοποίηση της ευρωπαϊκής ιδέας;

Η αλήθεια είναι ότι φαντάζει δύσκολο να αλλάξουν οι πολιτικοί συσχετισμοί στην επόμενη σύνθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωκοινοβουλίου, τουλάχιστον με τον τρόπο με τον οποίο κινούνται μέχρι σήμερα οι προοδευτικές δυνάμεις. Υπάρχουν τρία βασικά δεδομένα γύρω από τα οποία κωδικοποιείται η αδυναμία διαμόρφωσης πλειοψηφιών στο ευρύτερο αριστερό πολιτικό φάσμα.

Το πρώτο δεδομένο είναι ότι και οι τρεις πολιτικές ομάδες, σε μεγάλο βαθμό, αντλούν στήριξη από την ίδια δεξαμενή ψηφοφόρων, γεγονός που ενισχύει στην εσωστρέφεια και τον συγκρουσιακό/ανταγωνιστικό χαρακτήρα των σχέσεων τους. Το δεύτερο δεδομένο είναι η αντίσταση ενός σημαντικού τμήματος της σοσιαλδημοκρατίας στην άσκηση αυτοκριτικής για τις καταστροφικές νεοφιλελεύθερες πολιτικές που υιοθέτησαν πολλά κόμματα της πολιτικής αυτής οικογένειας τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Σαφώς και σε κεντρικό επίπεδο ηγεσίας επιχειρείται «αριστερή στροφή» και επαναφορά στην αρχική ιδεολογική μήτρα των σοσιαλιστικών ιδεών, ωστόσο είναι χαρακτηριστικό ότι στα τρία μεγαλύτερα κράτη μέλη της Ευρωζώνης (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία), τα σοσιαλιστικά κόμματα έχουν υποστεί πρωτοφανή εκλογική και πολιτική συρρίκνωση.

Το τρίτο δεδομένο είναι η ενδυνάμωση των Πράσινων σε μια σειρά από κράτη-μέλη, όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και το Βέλγιο για παράδειγμα, και η συνακόλουθη μετατόπιση στρατηγικής στο ζήτημα των συμμαχιών. Πριν την σημαντική εκλογική τους ενδυνάμωση στη Γερμανία, στις τοπικές εκλογές σε Βαυαρία και Έσση, η πολιτική ομάδα των Πράσινων ήταν θετική σε ευρείες συγκλίσεις με αριστερές και σοσιαλιστές δυνάμεις, στο πλαίσιο της διαμόρφωσης ενός προοδευτικού μπλοκ. Η τάση αυτή έχει ατονίσει, χωρίς να χαθεί, με την εκλογική «αυτάρκεια» που πλέον νιώθουν να τους δίνει μια νέα δυναμική διαπραγμάτευσης συμμαχιών.

Μέσα σε αυτό πλαίσιο, παρά τις υπάρχουσες δυσκολίες και τα όρια στην εμβάθυνση των δράσεων και του προγραμματικού διαλόγου, υπάρχουν κάποιες σημαντικές ευκαιρίες που αναδύονται και δεν πρέπει να χαθούν.

Η πρώτη αφορά στη δυνατότητα διαμόρφωσης μιας πολιτικής και κοινωνικής ατζέντας που αναδεικνύει τα κοινά σημεία, τις κοινές συλλογικές διεκδικήσεις των προοδευτικών δυνάμεων, παρά την εμμονή σε ζητήματα που τους χωρίζουν. Ενοποιητικό στοιχείο σε αυτή την προσπάθεια είναι η αντίπαλη πολιτικά συμμαχία που διαμορφώνεται, η λεγόμενη «εναλλακτική δεξιά», ο συνδυασμός δηλαδή νεοφιλελεύθερων ιδεών και ακροδεξιάς ή υπερσυντηρητικής ρητορικής, όπως εκφράζεται για παράδειγμα με την επιλογή Μάνφρεντ Βέμπερ ως υποψηφίου από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα για την προεδρία της Κομισιόν.

Η δεύτερη ευκαιρία αφορά στη νοηματοδότηση του όρου «ασφάλεια» με αριστερά αξιολογικά εργαλεία και κριτήρια. Ενώ δηλαδή οι συντηρητικές δυνάμεις αξιοποιούν τον όρο ασφάλεια με όρους διχαστικούς, ξενοφοβικούς, ως μια έννοια αρνητικά φορτισμένη, οι προοδευτικές δυνάμεις έχουν τη δυνατότητα να μιλήσουν ανοιχτά, για παράδειγμα για το ζήτημα της εργασιακής ασφαλείας, της πρόταξης ενός νέου εργασιακού μοντέλου που ενδυναμώνει την προβλεψιμότητα του εργασιακού βίου, θωρακίζει τα εργασιακά δικαιώματα, επιχειρώντας μια τολμηρή προσέγγιση στο ζήτημα των ωρών εργασίας και της ανταποδοτικότητας, καθώς και της δια βίου
μάθησης.

Η προεκλογική καμπάνια ενόψει ευρωεκλογών έχει ξεκινήσει. Τους επόμενους μήνες θα φανεί κατά πόσο οι προοδευτικές πολιτικές δυνάμεις θα κινηθούν δυναμικά και αποφασιστικά, διευρύνοντας τον εκλογικό τους ακροατήριο, ή παραμένοντας εγκλωβισμένες σε εσωτερικούς, αδιέξοδους πολιτικούς συσχετισμούς.

enainstitute.org

Δημοσιεύτηκε στο Δελτίο Ευρωπαϊκών Εξελίξεων #15